Hondsdolheid: donkerpaars: ziekte komt veel voor, roze: ziekte komt voor, grijs: weinig hondsdolheid. Bron: WHO 2008.
Rabiës wereldkaart

Rabiës: de ziekte

Rabiës of hondsdolheid is een dodelijke ziekte die wordt overgebracht door honden, katten, vleermuizen en apen. Je kunt het oplopen door beten van deze dieren, maar ook door likken of krabben.

Als je toch gebeten of gekrabd bent door een hond, kat, aap of vleermuis in een land waar hondsdolheid voorkomt, moet je altijd snel een arts opzoeken, ook als je je in Nederland hebt laten vaccineren.

Landen waar rabiës voorkomt

Rabiës komt in veel landen voor, ook in westerse landen. Zie kaartje. Of je gevaccineerd moet worden hangt af van je verblijfsduur, je werkzaamheden en het type reis. Zie verderop.

Rabiës vaccinaties

Vaccinatie wordt overwogen wanneer er een verhoogde kans is op beten zoals bij fietsers en kleine kinderen. Het wordt ook overwogen bij reizigers die regelmatig kort verblijven in een rabiës risicoland en die reizigers die daar langer dan 3 maanden zullen verblijven. Sommige beroepen hebben ook extra risico vanwege de regelmatige blootstelling aan het rabiësvirus (biologen, dierenartsen, speleologen).
Tijdens het consult worden alle afwegingen met u besproken.

Je krijgt twee injecties, met één week tussen de eerste en de tweede injectie. Mensen met immuunstoornissen krijgen drie injecties, met één week tussen de eerste twee, en twee tot drie weken tussen de tweede en de derde injectie.

De meest voorkomende bijwerkingen van het rabiësvaccin zijn pijn en zwelling op de injectieplaats.

Als je een serie van twee vaccins hebt gehad, hoef je levenslang geen antiserum meer tegen rabiës. Na een verdachte beet moet je je wel weer laten inenten, je hebt -als je je van te voren hebt laten inenten- maar twee vaccinaties nodig.

Verschijnselen van hondsdolheid

Gemiddeld één à twee maanden nadat je besmet bent krijg je de ziekte. Het kan zich uiten als krampen en overactief zijn of als een verlamming die steeds erger wordt. In het begin van de ziekte heb je last van koorts, verminderde eetlust, misselijkheid, braken en hoofdpijn. Later kun je krampen of verlammingen, nekstijfheid, hyperactiviteit en stuipen krijgen. Bij ongeveer de helft van de mensen treden spasmen op van de slikspieren en halsspieren wanneer water of speeksel weggeslikt moet worden. Je krijgt dan watervrees. Samen met een verhoogde speekselvloed leidt dat tot schuimvorming op de mond. In een verder stadium treedt coma op, leidend tot de dood.

Wat kun je aan rabiës doen?

Zorg dat je niet gebeten wordt en dat honden je niet likken. Houd er rekening mee dat honden in veel landen straathonden zijn die honger hebben en agressief kunnen zijn. Het zijn geen lieve dieren die je even kunt aaien. Haal dus geen honden aan.

Als je eenmaal gebeten bent door een hond, aap of vleermuis in een land waar hondsdolheid voorkomt, moet je altijd snel een arts opzoeken, ook als je je in Nederland hebt laten vaccineren. Je hebt dan namelijk injecties nodig. Als je niet bent ingeënt heb je zo snel mogelijk antistoffen nodig, die niet in ieder land verkrijgbaar zijn. Als je wel bent ingeënt in Nederland heb je meer tijd om na een beet een injectie te halen.